Przejdź do

Zabytki

Nowy Staw


1. Kościół św. Mateusza
Pochodzący z 1400 r. największy kościół na Żuławach. Trzyprzęsłowe prezbiterium zdobi piękne sklepienie gwieździste wykonane w latach 1573-1574. Wewnątrz kościoła znajdują się dwa zabytkowe obiekty: późnogotycka figura Madonny z Dzieciątkiem z około 1500 r. oraz ołtarz główny z 1609 r. przywieziony z Braniewa. 21 września 2002 r. kościół został podniesiony do rangi Kolegiaty Żuławskiej.

2. Dawny zbór ewangelicki
Wybudowany w stylu neogotyckim w latach 1803-1804 na miejscu spalonego w 1802 roku ratusza. W 1863 dobudowano 50-cio metrową ośmioboczną, zwieńczoną spiczastym hełmem  wieżę, którą ze względu na charakterystyczny kształt potocznie nazwano "ołówkiem".

3. Dom podcieniowy przy ul. Gdańskiej z 1820 r.
Najbardziej charakterystycznymi wyznacznikami dziedzictwa kulturowego Żuław, stanowiącymi element tożsamości kulturowej mieszkańców tego regionu są zachowane w różnym stanie domy podcieniowe. Taki drewniany dom, z piętrową nadstawką podcieniową o konstrukcji szkieletowej  opartą na 6 słupach oraz klasycystycznymi drzwiami wejściowymi, stoi do dziś przy ul. Gdańskiej w Nowym Stawie. Inne domy podcieniowe  znajdują się na terenie gminy w miejscowoścach: Świerki i Brzózki.

4. Zabytkowe rynki Kościuszki i Pułaskiego
Pochodzące z XIX i pocz. XX wieku, charakteryzujące się  frontową zabudową. Zachowała się neoklasycystyczna zabudowa kalenicowa o konstrukcji ryglowej.

5. Domy przy ul. Mickiewicza
Jedyne w mieście domy szczytowe. Na szczególną uwagę zasługuje dom nr 13 z połowy XIX wieku z neogotycką fasadą o schodkowym szczycie.

6. Dom przy ul. Jana Pawła II
Murowany, dwupiętrowy dom secesyjny z ryglowanym szczytem i drewnianą werandą.

7. Budynek Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych
Główny gmach budynku został wzniesiony w roku 1898 jako dom dla sierot. 
Obecnie w budynku mieści się pierwsza na Żuławach średnia szkoła rolnicza. W dniu 01.10.1946 r. rozpoczęły się lekcje w Państwowym Koedukacyjnym Gimnazjum Gospodarstwa Wiejskiego. Od 1947 roku Szkoła posiadała również ośrodek kształcenia praktycznego w Trampowie. Przez lata większość prac w gospodarstwie w ramach zajęć praktycznych wykonywali uczniowie.

8. Szkoła Podstawowa nr 1
Gmach wzniesiony w 1889 r., mieszczący dawniej szkołę ludową.

9. Zabytki przemysłowe: Cukrownia, Słodownia, wieża ciśnień i dworzec kolejowy
Wielkim osiągnięciem gospodarczym miasta było wybudowanie w 1878 r. "Cukrowni Nowy Staw".  Cukrownia wielokrotnie przebudowywana i modernizowana nadal zachowała swój urokliwy charakter zakładu przemysłowego sprzed 100 lat. Niestety w 2007 roku decyzją Zarządu Krajowej Spółki Cukrowej S.A. w Toruniu produkcja cukru w Oddziale Cukrownia Nowy Staw została wstrzymana.

Bardzo charakterystycznym dla Nowego Stawu obiektem jest pochodzącym z 2 poł. XIX w. zespół budynków dawnej słodowni znajdującej się w obrębie zespołu staromiejskiego. Otoczony ceglanym murem zespół budynków przemysłowych stanowi unikalny w skali kraju przykład  tak dobrze zachowanego zespołu browaru z końca XIX wieku,  który winien być zachowany w swym kształcie bez ingerencji modernizacyjnych. Mając na uwadze historię zarówno „Cukrowni Nowy Staw” jak i nowostawskiej słodowni z całą pewnością obiekty te można uznać za kompleksy dziedzictwa przemysłu regionu żuławskiego.

Na powstałym w końcu XIX wieku przedmieściu wschodnim znajduje się  nieczynny dworzec kolejowy – linii normalnotorowej oraz wąskotorowej, obydwa wzniesione na początku XX wieku. Obok nich wysmukła wieża ciśnień. Budowę miejskich wodociągów w Nowym Stawie rozpoczęto w roku 1914. Projekt wieży ciśnień został zatwierdzony 19 lipca 1914 roku, budowę ukończono dopiero po zakończeniu I Wojny Światowej - w roku 1921.


Myszewo

Kościół gotycki z XIV. Jednonawowy o płaskim drewnianym stropie.

Świerki

Kościół z 1798 roku. Kościół o konstrukcji ryglowej. Wewnątrz ołtarz barokowy. Zespół starych domów z XVIII i XIX wieku

Pręgowo Żuławskie

Zespół starego budownictwa z XIX wieku

Półmieście

Oryginalna budowla hydrotechniczna.
Skrzyżowanie dwóch cieków wodnych na różnych poziomach.

 

 blb201.jpg [100x150]  ll_20.jpg [100x133]  ll_21.jpg [100x133]  ll_31.jpg [100x133]
 Dom podcieniowy w Świerkach, fot. Bolesław Lech Bieliński Kościół w Myszewie, fot. Leszek Lesiewicz  Kościół w Myszewie, fot. Leszek Lesiewicz   Dom ˝z rybiej łuski˝, fot. Leszek Lesiewicz
nowy_staw_foto_leszek_lesiewicz.jpg [100x70]   pr1_x_1.jpg [100x66]  pr1_x_1_1.jpg [100x67]  swierki_dom.jpg [100x75]
 Rynek Kościuszki fot. Leszek Lesiewicz Dom podcieniowy w Świerkach, fot. Piotr Rutkowski   Kościół św. Mateusza XV w. fot. Piotr Rutkowski Dom podcieniowy w Świerkach, fot. Marzena Jaroszewska 
 swierki_kosciol.jpg [100x133] swierki_kosciol3.jpg [100x75]   ww17.jpg [100x150]  ww24.jpg [100x150]
Kościół w Świerkach z XVIII w. fot. Marzena Jaroszewska  Kościół w Świerkach z XVIII w. fot. Marzena Jaroszewska   Słodownia XIX w. fot. Wojciech Więckiewicz Wieża Kościoła poewangelickiego zw.˝Ołówkiem˝ fot. Wojciech Więckiewicz
zab001.jpg [100x150]   zab002.jpg [100x150]  zab003.jpg [100x67] zab004.jpg [100x150] 
  Kościół poewangelicki pocz. XIX w.  Kościół w Świerkach z XVIII w.   Kościół poewangelicki pocz. XIX w.
zab005.jpg [100x67]  zab006.jpg [100x76]   zab007.jpg [100x84] zab008.jpg [100x69] 
 Kościół św. Mateusza XV w. Kościół św. Mateusza XV w.   Kościół poewangelicki Kościół poewangelicki pocz. XIX w. 
 zab009.jpg [100x150] vzab010.jpg [100x150] zab011.jpg [100x149] zab012.jpg [100x75]
 Wieża ciśnień Wieża ciśnień   Wieża Kościoła poewangelickiego zw. ˝Ołówkiem˝ Budynek ZSP z XIX w. fot. Marzena Jaroszewska 
 zab013.jpg [100x133]  zab014.jpg [100x133]  zab015.jpg [100x75] zab017.jpg [100x75] 
 Słodownia XIX w. fot. Marzena Jaroszewska Słodownia XIX w.  Cukrownia XIX w. fot. Marzena Jaroszewska  Cukrownia XIX w. fot. Marzena Jaroszewska 
 zab019.jpg [100x133] zab021.jpg [100x133] zab022.jpg [100x150]  zab023.jpg [100x150]
 Wieża ciśnień, fot. Marzena Jaroszewska Wieża ciśnień, fot. Marzena Jaroszewska  Słodownia XIX w.  Kościół św. Mateusza XV w. 
 zab024.jpg [100x75]  zab025.jpg [100x75]  _mg_6002.jpg [100x150] _mg_6003.jpg [100x67] 
 Dom podcieniowy w Nowym Stawie, fot. Marzena Jaroszewska Dom podcieniowy w Nowym Stawie, fot. Marzena Jaroszewska   Fontanna na Rynku Kościuszki Rynek Kościuszki 
_mg_6634.jpg [100x67]  _mg_6668.jpg [100x67]     
 Cukrownia XIX w.  Rynek Kościuszki